حمل دستی بار
نامه مقام محترم وزارت مبنی بر رعایت موازین بهداشت حرفه ای و اصول ارگونومی در حمل و نقل دستی مواد و فرآورده ها و پیگیری ضوابط بر اساس مواد ۸۵-۸۶-۹۶-۱۰۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران در کارگاهها ی موجود و خصوصا مراکز صنعتی جدید جهت بهبود روش کار و کاهش وضعیتهای کاری آسیب رسان .
آقای مهندس محرابیان
وزیر محترم صنایع و معادن
با سلام و احترام
با عنایت به اینکه امروزه در اکثر واحدهای صنعتی کشور حمل و نقل مواد و فرآورده ها به طرق مختلف بویژه با شیوه دستی توسط کارگر انجام می شود و با توجه به اینکه کارگران در فرآیند شغلی خود درمحیط کاری غالبا ناگزیر به حمل و نقل بارهایی هستند که دارای وزنی بیش از حدود استانداردهای بین المللی (که حمل دستی بار توسط یک نفر را مجاز دانسته می باشند) لذا به مرور زمان در اثر حمل دستی بار در مراحل مختلف تولید و یا در هنگام تخلیه و بارگیری بدون کمک وسایل مکانیکی و به دلیل حرکات بدنی مکرر٬ شاهد عوارض سوء جسمانی جبران ناپذیری در این افراد خواهیم بود بطوریکه علاوه بر ایجاد صدمات در ستون فقات (بویژه کمردرد) گروهی دیگر از آسیبهای استخوانی مفصلی را نیز در بر خواهد داشت. این دسته از عوارض عمدتا در اثر حرکات مکرر مچ دست٬ کشیدن بارها بصورت پی در پی و تکراری٬ هدایت بسته ها به کمک هل دادن یا اعمال فشار دست و ساعد اتفاق می افتد. صدمات مذکور عمده ترین عامل از دست رفتن زمان کار و آسیب های انسانی نیروی کار به طرف مختلف همانند غیبتهای ناشی از کار٬ هزینه های مربوط به خدمات پزشکی٬ غرامت های سالیانه پرداخت شده به کارگران٬ از کار افتادگی ها و سایر موارد مشابه به کارفرمایان٬ کارگران و نیز به اقتصاد کشورمان تحمیل می نماید. از طرفی مطابق آمارهای موجود جهانی و مطالعاتی که در ایران صورت پذیرفته آسیبهای اسکلتی عضلانی عمده ترین عامل ناتوانی در افراد بالای ۴۵ سال می باشد.
لذا با عنایت به موارد پیشگفت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی با توجه به وظائف مهم و خطیر خود بر اساس مواد ۹۶٬۸۶٬۸۵ و ۱۰۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران و به منظور صیانت نیروی انسانی و منابع مادی کشور با هدف:
۱- کاهش هزینه های تولید
۲- کاهش هزینه های ارگونومیکی و آسیبهای جسمانی
درکلیه صنایع و کارگاههای جدید التاسیس رعایت اصول ارگونومی ذیل را در فاز طراحی توصیه می نماید:
۱- جهت حمل و نقل مواد و اشیا مطابق اصول ارگونومی٬ در مرحله طراحی فرآورده٬ برنامه ریزی و مشاوره با متخصصان ارگونومی یا بهداشت حرفه ای مورد توجه قرار گیرد.
۲- حتی الامکان برای بلند کردن٬ پایین آوردن و جابجای اشیا سنگین از تجهیزات مکانیکی استفاده شود و طراحی ها به گونه ای باشد که تاحد ممکن از حمل و نقل دستی اجتناب گردد.
۳- با توجه به اینکه استاندارد بین الملی حهت بلند کردن دستی بار توسط یک کارگرد مرد در شرایط مناسب ۲۳ کیلو گرم می باشد٬ طراحی ها به گونه ای باشد که درفرآیند حمل دستی بار٬ یک کارگر باری بیش از حدود مجاز توصیه شده را حمل ننماید.
۴- در کارخانجاتی که مواد پودری گرانولی و مواری که از قبیل آرد٬ گندم٬ برنچ٬ شکر٬ سیمان و سایر مصالح ساختمانی کودها و نظایر آن بصورت پاکت٬ کیسه یا گونی بسته بندی می شوند و در بخشی از فرآیند تولید داخلی تا عرضه نیاز به حمل دستی توسط کارگر دارند تدابیر لازم جهت بسته بندی این مواد در بسته های حداکثر به وزن ۲۰ کیلوگرم اتخاذ گردد.
۵- در خصوص سایر انواع بسته بندی ها چنانچه حمل دستی بار اجتناب ناپذیر باشد تدابیری اعمال شود تا حد المقدور بارهای سنگین در بسته ها٬ جعبه ها و یا سینی های سبک تر حمل گردد.
۶- در فاز طراحی٬ قابلیت حمل و نقل آسان فرآورده مورد توجه قرار گیرد. مثلا چنانچه بار بار توسط نوار نقاله حمل می شود دارای انتهای هموار باشد و برای سهولت در بلند کردن دستی به دستگیره مجهز شود (بطورت دائم یا موقت).
۷- در کارخانجات از برخی از ابزارها برای انتقال افقی و پاره ای دیگر برا ی انتقال عمودی استفاده می شود. از نقطه نظر ارگونومی توصیه می شود انتقال عمودی به کمترین حد ممکن کاهش یابد. این امر به ویژه درحمل و بلند کردن دستی بار از اهمیت ویژه ای برخوردار است . بنابراین یک قاعده کلی در زمینه طراحی کارخانه٬ کمینه سازی حرکت های عمودی است.
لذا جهت پیشگیری از پیامد های اثر گذار بر سلامت و اقتصاد٬ لازم است در مراکز صنعتی جدید٬ سامانه حمل و نقل کار آمد مطابق اصول ارگونومی طراحی و واحدهای صنعتی موجود بهبود و اصلاح گردد. خواهشمند است دستور فرمایید از نتایج اقدامات مربوطه این وزارت را مطلع فرمایند. ضمنا لازم به ذکرستکه برای اجرای مفاد این نامه ۶ ماه پس از ابلاغ آن٬ زمان پیش بینی شده است.
